Welke verhalen vertellen we?

ZOALS GEPUBLICEERD IN DE STANDAARD OP 30 AUGUSTUS 2024

Mensen baseren hun handelen meestal niet op feiten, maar op verhalen die passen bij hun perceptie van de werkelijkheid.

Vrijheid is het recht om te kunnen zeggen wat veel mensen liever niet willen horen. Dus noemde ik de Arizona-tenoren slagers, schreef over de criminalisering van activisten en genocide en de gevaren van een asociaal klimaatbeleid. Geen warme broodjes dus, maar is het bestaansrecht van media als De Standaard niet om mensen zo dicht mogelijk bij waarheden te brengen?

Zelf lees ik altijd eerst de opiniestukken van journalisten die vrij hun verhaal kunnen doen, voorbij de fanfare van feiten die ze kennen maar niet moeten opsommen. We hebben allemaal een onstilbare honger naar verhalen. Hoe mensen handelen, heeft zelden te maken met feiten maar wel met de onderliggende verhalen waarmee ze hun perceptie op de werkelijkheid schragen. Zelfs twee eeuwen kapitalisme en de pretentie van de homo economicus vegen een miljoen jaar kampvuurverhalencultuur niet uit. De verhalen van mensen die ondanks alles moedig een onrecht omzetten in een betere wereld voor iedereen, die resoneren met ons DNA.

Ben ik soms bang voor de reacties op mijn ongezouten meningen? Nog niet. Ik ben wel bang voor de dag dat ik het kwaad wel zie maar er geen verhaal meer van kan of mag maken. Ik ben bang ooit mee te maken wat mijn Nepalese vriend en BBC-journalist Dipak op 1 februari 2005 meemaakte. Het land had toen nog een stripverhaalschurk als koning, die met dank aan Louis Michels levering van mitrailleurs een staatsgreep pleegde. Honderden journalisten en politici werden gevangengezet. Dipaks interview met een oppositiepoliticus werd snel vervangen door een reportage over sokken. Vanaf dan kon enkel een grote politiek-sociale revolutie het land nog redden – wat ook gebeurde. Ook daar was ik bij, in 2006, tot op het kruispunt waar de politie op betogers schoot. Daar en dan besloot ik om niet weg te kijken, maar om over onrecht te vertellen én over de ongelooflijke schoonheid van een strijd om vrij te zijn van tirannie. Samen strijd leveren, met veel passie en ondanks risico, zit even diep in ons DNA als de verhalenbehoefte.

Binnen de verhalencultuur zijn er mythedoders, mythebrengers en mythemakers, leerde ik van Frank Westerman. In de VS liegt een mythemaker en halfgod een verhaal bij elkaar over hoe hij Joe Sixpack uit het Midwesten zal “redden”. Hij raakt rechtse kiezers op een emotionelere manier dan wanneer president Joe Biden iets brabbelde over economisch herstel. Het team Harris-Walz lijkt de cruciale rol van emoties beter te begrijpen dan “Genocide Joe”, maar of wat vreugde en meer gedurfde humor genoeg zullen zijn om te doen vergeten dat ze een genocidaal regime blijven bewapenen? Daar zou ik niet van uitgaan. Want ook dat verhaal is zeer emotioneel geladen.

Democratie is zoals liefde en hoop een werkwoord. Democratie zijn de miljoenen die duidelijk maken dat hun stem verdiend moet worden en dat een genocide steunen voor hen een breekpunt is. Democratie hangt af van onze collectieve kennis over de wereld, maar ook van het verhaal dat we willen geloven. Ik geloof in de verhalen van Gandhi en Mandela. En in dat van Chico Mendes, de vakbondsleider die ooit zei: “Environmentalism without class struggle is just gardening.”

Nick Meynen is schrijver, onder meer van het boek ‘Nepal. Nieuwe wegen in de Himalaya’ (Uitgeverij EPO). In ‘De mening’ geeft elke week een andere gastschrijver zijn mening over de actualiteit.

De maatschappelijke winst van een sociaal klimaatbeleid kun je niet alleen in ton CO₂ meten

ZOALS GEPUBLICEERD IN DE STANDAARD OP 29 AUGUSTUS 2024

Met een asociaal klimaatbeleid zet je de deur open voor plat populisme, schrijft Nick Meynen. De overheid kan veel beter dan nu ontzorgen.

Terwijl onze Squid game-onderhandelaars willen snoeien in alles van zieken tot ouderen, betalen u en ik via de overheid tot 20 miljard euro per jaar om fossiele brandstoffen te verbranden. Er zijn gelukkig ook wel wat premies om die uitstoot te verminderen, voor huiseigenaars. En in de groep van 7 procent die sociaal huurt, zijn er ook 10.000 die de jongste twee jaar zonnepanelen kregen. Voor de 19 procent van de bevolking die gewoon huurt, schijnt de zon zelden tot op de energiefactuur. Net die groep heeft het gemiddeld genomen al zwaarder dan de eigenaars. Dat kan ook anders.

Verhuurders die vanwege een groot hart voor klimaat én huurder zonnepanelen installeren zonder de huurprijs te verhogen: ze bestaan. Maar moet een overheid gewoon hopen dat dit de norm zal worden? Hoe lang kan een overheid in volle klimaat- én sociale crisis zich passief achter de “vrije markt” blijven verstoppen? Ziehier een ultrakort stappenplan om zonnepaneelloze daken alsnog te “activeren”.

Werk samen met een lokale energiecoöperatie die de knowhow en de contacten met de installateurs van zonnepanelen heeft en die zijn winsten lokaal verdeelt. Versterk je team ambtenaren voor duurzaamheid en energie om voor toeleiding van de doelgroep en begeleiding te zorgen. Doe een helder aanbod waarbij huurder noch verhuurder een euro moet investeren om zonnepanelen op het dak te krijgen. Maak dat je als overheid de middelen hebt voor de investering die zich zal terugverdienen. Garandeer dat de huurder lagere energiefacturen krijgt, vanaf de plaatsing. Voorzie dat de verhuurder volledig ontzorgd wordt bij de installatie en dat hij de panelen na twintig jaar in eigendom krijgt. Zo stijgt ook de waarde van de woning via een verhoging van het energielabel, zonder impact op het kadastraal inkomen. Verdien je geld terug door de winst van de gratis energiebron te verdelen over de huurder en jezelf. Maak dat de huurprijs niet stijgt. Iedereen blij?

Dit lijkt mij maar een van de ontelbare manieren om klimaatbeleid en sociale rechtvaardigheid samen te laten gaan. Vandaag is de transitie weg van fossiele brandstoffen nog te vaak een verhaal van opofferingen door de zwakkeren en premies voor de rijkeren, met als triest dieptepunt de 5.000 euro Tesla-premie terwijl tal van buslijnen verdwijnen. Met zo’n asociaal klimaatbeleid zet je de deur open voor plat populisme van moderne kruisvaarders die in hun cultuuroorlog een nieuwe vijand vinden: het klimaatbeleid. Ze lossen niets op, maar organiseren een nieuwe beeldenstorm. In Frankrijk wil Marine Le Pen zelfs bestaande windmolens afbreken.

Mensen die het kwetsbaarst voor de klimaatchaos zijn, lopen mede door het asociale klimaatbeleid hoe langer hoe meer in de handen van extremisten die de klimaatchaos versnellen. De maatschappelijke winst van een sociaal rechtvaardig klimaatbeleid gaat dan ook veel verder dan je in ton CO₂ kunt meten. In essentie gaat het over de vraag of onze ‘democratie’ nog kan doen waarvoor ze dient. Een sociaal rechtvaardig klimaatbeleid vergt politieke moed en blue-sky thinking, liefst tot daar waar de zon gratis en voor iedereen aan de hemel staat te schijnen.

Nick Meynen is schrijver, onder meer van het boek ‘Frontlijnen. Een reis langs de achterkant van de wereldeconomie’ (Uitgeverij EPO). In ‘De mening’ geeft elke week een andere gastschrijver zijn mening over de actualiteit.

In Duitsland riskeer ik voor deze column over Gaza de publieke schandpaal

ZOALS GEPUBLICEERD IN DE STANDAARD OP 28 AUGUSTUS 2024 (MET TOEVOEGING VAN ‘OVER GAZA’ IN DE TITEL)

Je maakt onrecht nooit recht met een nieuw en groter onrecht, schrijft Nick Meynen.

Noem het geen genocide. Noem wie dat wel doet een “Jodenhater”. Relativeer het Internationaal Gerechtshof. Geef de wapens voor het extreemrechts religieus regime een vlotte doorgang. Doe alsof de oorlog op 7 oktober 2023 begon. Verzwijg een eeuw koloniseren, apartheid en Europese hypocrisie.

Noem als het moet alleen de getelde doden en vermijd het cijfer van rond de 200.000 doden, zoals gebruikt door experts. Maak dat niemand goed beseft dat een koloniaal apartheidsregime honderden vrouwen en kinderen mag doden als daar één goed target mee geëlimineerd kan worden. Als het toch ter sprake zou komen, beweer dat zo’n compleet disproportionele oorlogsdaad in dit geval wel moet kunnen en absoluut geen precedent schept.

Druk je onvoorwaardelijke steun uit aan de toch-geen-genocide-plegers, bijvoorbeeld door naar hun radiostations te bellen (check wel de Engelse versies van uitdrukkingen over emmers). Val de Conventie van Genève aan, die wat “orde” in de oorlog wil brengen, zoals burgers erbuiten houden. Gebruik de terreur-terminologie, maar pas op: niet zoals de chef veiligheid van Israël vorige week deed, toen hij zei dat de terreurgolf van Israëlische kolonisten tegen Palestijnse burgers totaal uit de hand loopt. Deel oogkleppen uit zodat iedereen gefocust blijft op het groepje dat het uitroeiingskamp genaamd Gaza voor een halve dag van wraak kon ontvluchten.

Grijp deze unieke kans om voor deze ene keer internationale solidariteit met een verdrukt volk ver weg te tonen. Dat van Israël. Val iedereen woest aan die in de diepe moslimhaat en witte superioriteit vlak onder je flinterdunne laagje hypocriete menselijkheid probeert te poken. Vermijd ten alle koste de vervelende vraag waar dit moet eindigen. Zet je schrap om Iran verbaal aan te vallen van zodra die vergelding zoeken voor de terreuraanslag in Teheran, waarbij de hoofdonderhandelaar van de Palestijnen werd vermoord. Pas de dubbele standaard van twee maten en twee gewichten genadeloos toe en lul je eruit als iemand daarop zou wijzen. Als je daar te laf voor bent, zeg dan gewoon dat het allemaal wel erg complex is en hou dan je mond.

Dat en erger is hoe ik toch vooral veel rechtse Europeanen over de genocide tegen Gazanen hoor praten, die gevangenis waar een dichter zijn boeken moet verbranden om brood op de plank te krijgen. Je maakt onrecht nooit recht met een nieuw en groter onrecht. “Als je neutraal bent in situaties van onrecht, dan heb je de kant van de onderdrukker gekozen”, zei Desmond Tutu. Hij won de Nobelprijs voor de vrede voor zijn strijd tegen apartheid in Zuid-Afrika, het land dat vandaag Israël niet met genocide wil doen wegkomen. Zuid-Afrika staat zo opnieuw vooraan in de morele strijd voor een betere wereld. In Duitsland riskeer ik voor een column als deze aan een publieke schandpaal te moeten gaan staan. Mijn mening is dat als daar al iemand aan zou moeten gaan staan, dat die rol beter weggelegd is voor de veel te talrijke genocide-goedpraters.

Nick Meynen is schrijver, onder meer van het boek ‘De val van Icarus’ (Uitgeverij EPO). In ‘De mening’ geeft elke week een andere gastschrijver zijn mening over de actualiteit.

Net nu we extra betalen om tegen Poetin te vechten, begint het hier op zijn politiestaat te lijken

ZOALS GEPUBLICEERD IN DE STANDAARD OP 27 AUGUSTUS 2024

We vinden het blijkbaar nodig om de zelfdestructieve mythe van eeuwige groei te blijven forceren, desnoods door actievoerders te criminaliseren, schrijft Nick Meynen.

Een onstabiele oliestaat begint vreedzame burgers preventief te arresteren. VN en Amnesty roepen op tot rede. Komt er een ‘humanitaire interventie’? Nee, want het gaat niet over een Afrikaans land waar westerse belangen spelen maar over het Verenigd Koninkrijk.

In dit klein(geestig) Brittannië ontnam een rechter de vrijheid van Roger, Cressida, Lucia, Louise en Daniel voor vier tot vijf jaar. Met hun vreedzame maar verstorende actie probeerden ze het ons afgepakte basisrecht op een leefbare leefomgeving terug te krijgen. Het einde aan de ontginning van olie in de Noordzee was hun tussenstap. Om het groeiende verzet tegen catastrofaal beleid onder controle te krijgen, bedachten Britse radicaal-conservatieven de afgelopen jaren radicale politiewetten. Nu krijg je daar twee jaar cel als je met een bende racisten een politie-eenheid in elkaar slaat, maar vier jaar voor een vreedzame zitactie en zoom call.

In Frankrijk sloegen 3.000 ‘ordetroepen’ in op honderden activisten die de regering eco-terroristen noemt. Aanleiding: hun verzet tegen de kolonisering van het steeds schaarsere water door een kleine groep industriële boeren. In Nederland vlogen in de herfst duizenden activisten tijdelijk in de bak voor een vreedzame actie en in Antwerpen klopte de politie een activist het ziekenhuis in, toen die de luchthaven van de diamantairs durfde te verstoren.

Mijn vroegere werk als onderzoeker en woordvoerder van de grootste wereldkaart van milieu-conflicten ter wereld stond jarenlang in het teken van het documenteren van de criminalisering van milieu-activisme, van India tot Honduras. Het geweld daar was het “geëxporteerde geweld”, omdat het vaak zijn oorsprong vond in de vraag van giga-gulzige westerse economieën.

Nu stel ik vast dat we naast onze mijnen en industrie ook geweld ‘reshoren’. Ondanks het feit dat eeuwige groei niet noodzakelijk is, en met de steeds hetere adem van de klimaatchaos in de nek ook niet mogelijk is, vinden we het blijkbaar wel nodig om de zelfdestructieve mythe van eeuwige groei te blijven forceren, desnoods door actievoerders te criminaliseren. Net nu we extra betalen om tegen Poetin te vechten, begint het hier steeds meer op zijn politiestaat te lijken.

Het weekend. Stemrecht. Ziekteverlof. We vinden ze nu vanzelfsprekend, maar er vriendelijk om vragen was nooit genoeg. Het zal met milieuactivisme op de weg naar rechtvaardigheid niet anders gaan. Samen actievoeren is vandaag therapie in een wereld vol eenzaamheid, onrecht en ongemakkelijke waarheden. Gecriminaliseerde activisten zoals Wouter Mouton en Célestin Claeys riskeren hun vrijheid om die van ons terug te winnen. Wat als we nu eens de namen van onze hedendaagse verzetshelden wat beter leren kennen dan die van onze oude collaborateurs? Hoe mooi zou de toekomst kunnen zijn als onze machthebbers maar de helft van de motivatie en moed van milieuactivisten zouden tonen om de echt grote uitdagingen aan te pakken?

Nick Meynen is schrijver, onder meer van het boek ‘Frontlijnen. Een reis langs de achterkant van de wereldeconomie.’ In ‘De mening’ geeft elke week een andere gastschrijver zijn mening over de actualiteit.

De regeringsvorming is ‘Squid game’, ‘House of cards’ en ‘Don’t look up’ tegelijk

ZOALS GEPUBLICEERD IN DE STANDAARD, 26 AUGUSTUS 2024

Die 27 miljard euro die de Arizona-partijen wilden schrappen, zijn een gevolg van wat ze eerder al Europees beslisten, schrijft Nick Meynen.

Zieken en loontrekkers. Ouderen en ontheemden. De spoorwegen en de zorg. Internationale samenwerking en wetenschap. Ziedaar waar de wannabe-Arizona-regering zogenaamd “vet wilde wegsnijden”. Om ons ervan te overtuigen dat ze ook zichzelf niet spaarde, offerde ze de al comateuze Senaat op, goed voor 0,5 procent van de totale besparing in de uitgaven.

Dat plan bestond tot de stoerst getatoeëerde boucher dit sociaal-ecologisch bloedbad niet saignant genoeg vond. Hij kreeg daarvoor steun van het Couckiemonster van Durbuy, de man van net geen miljard maar wel van een pandabeer-paradijs. Dit tot groot verdriet van een politicus-in-een-pandabeerpak die de separatistische bestaansreden van zijn partij net opgegeven had om de lang gedroomde slager-staatsman te kunnen worden. Tot een Waalse wegpiraat langs rechts voorbijstak. Een politicus-in-een-konijnenpak van de voormalige socialistische partij vond zo’n sociaal-ecologisch bloedbad een aanvaardbare prijs om samen met zijn bromance de macht te kunnen delen. Op voorwaarde dat een paar aandeelhouders wat zakgeld in de groepspot zouden gooien. Maar dat wilden het Couckiemonster en onze Waalse boucher niet. Het lijkt soms alsof ik tegelijk naar Squid game, House of cards en Don’t look up zit te kijken.

Oh, en de grote boeman van het hele gebeuren? Europa, “want daar dwingen ze ons”. Mijn vraag is: definieer ‘Europa’. De felomstreden terugkeer naar het neoliberale Europa van de besparingen kwam er in april dit jaar door een meerderheid van sociaaldemocraten, christendemocraten, liberalen en nationalisten. Groenen, linksen en veel onafhankelijke experts waren er mordicus tegen. De Europese collega’s van de Arizona-partijen daarentegen besloten om de facturen van de corona- en energiecrisis naar Jan Modaal te sturen. Alsof de niet zo rijke mensen niet meer in de touwen hangen na een periode van recordinflatie (het betere woord is graaiflatie) en van recordbrekende klimaatravages.

Ontelbaar veel experts, wetenschappers, economen, denktanks en organisaties voor sociale zaken, jeugd, milieu, werk, armoede en economie waarschuwden dat een nieuwe golf besparingen in Europa catastrofaal zou zijn. We weten dat de sympathie voor extreemrechts stelselmatig toeneemt door dit soort budgettaire bloedbaden. We weten dat er om de steeds acutere klimaatcrisis en sociale crisis te bestrijden in de EU ongeveer 260 miljard euro extra investeringen nodig zijn, per jaar. Snoeien om te groeien is het domste dat je als overheid kunt doen, stelde topeconome Mariana Mazzucato in deze krant. Maar de Europese ruk naar rechts leverde ons dit zielige festival van stoer snijdende slagers op.

De budgettaire dwangbuis betekent dat amper drie EU-landen voldoende kunnen investeren om aan hun groene en sociale verplichtingen te voldoen – zoals die nochtans in diezelfde EU overeengekomen zijn.

Het is simpel: je kunt in de noodzakelijke sociaal-ecologische transitie niet van de eerste naar de tweede versnelling schakelen, dan aan de handrem trekken en vervolgens het accident dat plaatsvindt op een boeman steken – die je eigenlijk zelf bent. Die 27 miljard euro zijn het lokale gevolg van wat de Arizona-partijen eerder al Europees beslisten. Nu de wie-is-de-stoerste-slager-van-België-wedstrijd met een sisser afloopt, is de vraag alleen nog op wie het etiket van de grootste en lafste hypocriet het beste gaat kleven.

Nick Meynen is schrijver, onder meer van het boek ‘Frontlijnen. Een reis langs de achterkant van de wereldeconomie.’ In ‘De mening’ geeft elke week een andere gastschrijver zijn mening over de actualiteit.

Sappige komkommers dit jaar

Komkommertijd? Dat was zonder de realiteit gerekend. Zaken die mij de laatste dagen zo boeien dat er een blog van kwam: UK, Frankrijk, VS, Wallonië en PFAS-land. Een vogelvlucht doorheen mijn hoofd, afdeling “wereld”:

What the PFAS just happened?

De échte illegalen zetten hun persoonlijke belangen boven onze vergiftiging. Het gif zit letterlijk in mijn bloed (ik heb mij laten testen), maar bespaar mij uw medeleven want het zit ook in uw bloed. En dus zal het in het bloed van uw kinderen en hun kinderen later komen (maal 20). De illegalen hebben namen zoals Lantis, Ovam, Zuhal Demir, Lydia Peeters, Bart De Wever en Annick De Ridder. Maar als de Raad van State zegt dat dit écht écht niet OK is, dan zeggen zij iets zoals: ‘dat gade gij niet bepalen’ of ‘Zelfs als ge gelijk hebt, ge krijgt het toch niet’ Waarom? Omdat ze aan de macht zijn – en deels blijven. RIP rechtsstaat. Actua details: hier. Mijn context in De Standaard van 3 jaar geleden, die door dit vonnis weer actueel is: hier. Background over PFAS hier en hier.

Wat we zelf doen, doen we beter – la version Wallon

Wallonië: klimaatcrisis? Welke? Uit hun regeerakkoord zou je het niet kunnen afleiden. De tank-ze-nog-eens-gratis-vol subsidies blijven, de luchthavens krijgen vers geld. De wetenschap – politiek split bestond al, maar Bouchez spant voor het politieke been nog een Brabants trekpaard en geeft er een klap van de zweep op. Waanzin? Ja, zie hier en hier.

G.I. Joe blijft (voor genocide) gaan

Straks 200.000 doden = 8% van de bevolking. Met wapens die Joe blijft sturen. Wij in het Westen vergeten snel, maar miljarden gaan dit niet vergeten  – laat staan vergeven. Ondertussen praten we allemaal over hoe Joe praat. Read my lips: G.I. Joe heeft de verkiezingen al verloren, door de genocide van een apartheidregime te steunen. Joe wil echter nog eens Russische Roulette spelen, zonder te beseffen dat de man die de kogels van de revolver draait een handlanger van zijn tegenstander is. Het door Trump gevulde Hooggerechtshof besloot dat Trump crimineel mag doen. De president werd boven de wet gezet. Wanneer de trekker overgehaald gaat worden, in november, is het niet Joe die sterft, maar de democratie. Tenzij iemand in het Witte Huis WZC een list kan bedenken én de democraten nog een Houdini act presteren op hun conventie in augustus, alwaar de presidentskandidaat formeel benoemd gaat worden. Ik hou van zulke soaps, maar zou het niet erg vinden als ik die enkel zag op Netflix.

Pyrrusoverwinning van links in Frankrijk?

Frankrijk anno 2024: een breed groen-links front stopt de fascisten-horde van 10 miljoen. Leg de kaarten van armoede en Le Pen fans eens naast elkaar. Op 7/7 wonnen, in zetels toch, de insluiters van de uitsluiters, afdeling fascisme. Maar ze kunnen enkel iets doen in een coalitie met de uitsluiters die al 7 jaar aan de macht zijn, afdeling neoliberalisme. “On est pas sorti de l’auberge”. Wat er op het spel stond en blijft staan? De Le Pen clan heeft dezelfde strategie als het Vlaamsche Belang: salonfähig worden. Nette pakjes en nog nettere praatjes als de camera’s draaien. Maar ze zetten frontaal de aanval op de democratie in. Een greep uit de grabbelton: NGO-subsidies om daarmee in het maatschappelijk belang kritisch naar beleid te kijken en samen met wetenschappers aan concrete voorstellen werken? Die schaffen ze af. Windmolens en zonnepanelen? Moratorium! Dat zijn volksvijanden. Windmolens willen ze afbreken.

Helaas blijft mijn 7-jaar oude Knack-opinie over Macron actueel. Details hier.

Doet de UK weer mee? Ja en nee

Na 14 jaar afbreken, isoleren en verrechtsen, gave de Britten de macht aan Labour. Wel jammer dat die niet links meer is. Premier Starmer wil besparen, de rijken niet belasten, de politiestaat-wetten om milieuactivisten preventief op te pakken behouden, steun aan een genocide niet zomaar opzeggen en bootjes vluchtelingen nog steeds massaal stoppen. Dat is niet links, ongeacht of je links als iets economisch, democratisch, ethisch of cultureel interpreteert. Dat is ordinair rechts. Minder rechts dan de Engelse conservatieven is niet links. Labour is een huis met ondiepe funderingen, holle muren en een lekkende strooien dak omdat het geld op was nadat de camerabeveiliging versterkt werd. Bij de eerste felle wind regent het daar binnen op het fancy interieur van de kaviaarsocialisten. Maar als een land collectief kan verhuizen van een wegrottende trailer op een overstroomde modder-weide naar het holle Labour-huis van Labour, dan zegt het eventjes ‘oef’. Als de feestvreugde voorbij is zal heel snel blijken dat Labour Britain = Little Britain, maar met blinkend vernis over. En in het trailerpark zit nog steeds een zekere Nigel die een leger wolven met groot longvolume aan het verzamelen is.

Conclusie?

De terugkeer van nationaal-socialistische coalities en partijen in het Westen komt begin juli een hobbel in de weg tegen – maar de trein blijft naar een extreem-rechts afgrond denderen. Alleen een grote shock, iets héél ingrijpends in de Westerse of hele wereld, kan het tij nog keren. Zo’n revolutie zal sociale, ecologisch en internationale rechtvaardigheid moeten brengen, voor genoeg mensen en op tijd – of de “revolutie” zal fascistisch zijn, maar dan met een véél sterker controle-apparaat dan de vorige keer dat die Europa kapot maakten. De optie dat er géén revolutie komt lijkt me een sprookje, gezien het feit dat we collectief in een snelkookpan zitten. Daar heb ik al boeken over geschreven. Mijn analyse komt voort uit waarheid-zoeken, feiten en redevoeringen met soortgenoten. In het tijdperk van de feitenvrije politiek waarbij elke mening even waardevol is, kom je daar niet ver mee. Ik zit mede daarom dan ook niet in de politiek.

Gelukkig kan ik in Leuven mijn ambities en visie op een verbetering van de wereld nog steeds in mijn dagtaak steken, bij Leuven2030, met een oprecht goede hoop op doorbraken in de richting van sociaal rechtvaardige klimaattransitie. Daar ben ik echt dankbaar om, dat dit in Leuven kan. Mijn analyse verklaart deels waarom ik ook naast mijn werk meer tijd in opbouwende en positieve projecten steek, in plaats van in boeken schrijven. De analyses in mijn boeken blijven al actueel. Een blog als deze is zoals die ene sigaret van de ex-ketting nu gelegenheidsroker die al jaren gestopt is, maar op een onbewaakt moment een safke rolt en het onbesuisd op steekt. Maar morgen ben ik weer sober! En als ge wilt weten wat die positieve projecten allemaal zijn, daarvoor dient mijn zeer occasionele nieuwsbrief dus. Inschrijven kan hier, binnenkort geef ik daar eens een overzichtje van.

Roulotte te koop

Retro Roulotte te koop

Ons gezin van vier genoot van deze Tiny house sinds 2021, als buitenverblijf, maar door onvoorziene omstandigheden besloten we te verkopen. De bemeubelde roulotte heeft een zelf gebouwde kitchenette met gasvuur, afwasbak en afwerking met parketplanken. Er zijn stopcontacten en er is ventilatie bij kitchenette.

Quasi alle materialen zijn zorgvuldig opgewaardeerd. Prachtig parket komt uit een oude boerderij en er is een muur met een wijnkurken-wereldkaart. De hobbitkachel en een vleugje Moorse Magie zorgen voor extra charme.

De zelfgemaakte uitschuifbare slaapbank voor kinderen is tot 140cm lang (en is uitgeschoven 110cm breed). De slaapbank voor de volwassenen kan tot 160cm breed uitgeschoven worden.

De parketvloer heeft 5cm isolatie. De kachel is omringd door brandvrije materiaal en de pijp heeft een extra veilige doorvoer naar buiten. De Roulotte werd regelmatig verplaatst, de wielen werken.

Ideaal als buitenverblijf op een camping of als extra unit in je tuin of een andere tuin. Kan ook dienen als een kantoor of extra slaapgelegenheid.

Afmetingen: 5,10m. op 2,4m.

Vraagprijs: € 15.000

Ook een mogelijkheid om (deel van) de huisraad mee over te kopen, aan een schappelijke aparte prijs. Meubilair is al inbegrepen.

Te bezoeken en op te halen bij Jardin Josette, net over de grens (Franse Ardennen)

Contactpersoon : meynen.nick@gmail.com

Beste Bart, chief economist van VOKA

Beste Bart Van Craeynest

Bedankt voor uw begrip, chief economist van Voka, de belangen-organisatie voor 18.000 bedrijven. U erkent de opmars van de degrowth-beweging die ik duidde in Knack. Bedankt dat u onze “zeer terechte bezorgdheid over klimaat en milieu” deelt. U eindigt met “De conclusie is dan dat het helemaal anders moet: ons economisch model moet volledig omgegooid worden, we moeten weg van de focus op economische groei,… ” 

Amen!

Nu ja, dan volgen uw “vijf redenen waarom het degrowth-verhaal onzinnig is”. Maar na de desinformatie van filosofen en journalisten ben ik toch blij dat u inhoud in de strijd brengt.

1)  ”Geen welvaartsstaat zonder economische groei”

Ik deel uw bezorgdheid, maar uw conclusie is “en zal er dus fors gesnoeid moeten worden in die welvaartsstaat.” Die oorzaak-gevolg relatie is geen wetmatigheid maar een keuze. Minder uitgeven of meer inkomsten is een keuze één. Onze welvaart viseren is keuze twee. Leestip: ‘Prosperity without growth‘ van professor Tim Jackson. 

 2) ”Zonder groei gaat onze overheid failliet”

Uw mening is dat “pijnlijke ingrepen” nodig zullen zijn in “uitkeringen, onderwijs, publieke infrastructuur” U stelt uw mening voor als onvermijdelijk. Mijn mening is dat als we als mensheid elk jaar méér broeikasgassen in de atmosfeer pompen, die zodanig verandert dat de kosten aan publieke infrastructuur, bedrijven en gezinnen almaar oplopen. Ziet u het wezenlijke verschil in de aard tussen die twee meningen? Uw mening is een politieke mening, mijn mening is een oorzaak-gevolg relatie die helaas niet onderhandelbaar is. 

Ik maak mij nét als u zorgen over dat failliet, maar dan vooral de faillietverklaring zelf, gelinkt aan de schuldenberg, waar we beiden bezorgd om zijn. Quizvraag: gemiddeld om de hoeveel jaar werden samenlevingen in de afgelopen 5000 jaar het eens over een grote  schuldkwijtschelding? En hoe lang is dat geleden? Leestip: “Debt: the first 5000 years”.

3) ”Naar een minus-sum-game”

Uw spectrum-reductie loopt uit de hand. Eerst door te stellen dat extra inkomsten enkel via kapitaal kunnen, dan door te stellen dat binnen die categorie, vier miljard het maximum is. U staaft uw mening door één grafiek van één dataset, zonder historische evolutie. Ik begrijp dat u die vernauwing en die zeer specifieke data kiest. De vele miljarden aan kortingen op vennootschapsbelastingen die de grote bedrijven genieten die ook u betalen om hun belangen te verdedigen blijven aldus buiten beeld. U bent gewoon goed in uw job.

Het is helaas onrealistisch om te denken dat de groei zoals vroeger ook de groei van de toekomst zal kunnen zijn. Niets wijst erop dat dit realistisch is. Wat degrowth probeert te doen is iets goeds maken van het nu al onvermijdelijke, zonder de zaken beter voor te stellen dan ze zijn. U hoopt op het beste, wij bereiden voor op wat komt. Leestips: “Decoupling Debunked” en “Frontlijnen. Een reis langs de achterkant van de wereldeconomie”.

4) ”Democratisch onhaalbaar”

Hier geef ik u gelijk. Op dit moment toch. Dé vraag is: zou dat misschien gelinkt kunnen zijn aan mensen met specifieke eigen belangen, zoals hun eigen vermogen en goed betaalde baan, die hun geprivilegieerde positie verdedigen én die veel meer toegang tot het debat en het beleid hebben? Zou het kunnen dat zulke mensen zich door de opkomst van de degrowth beweging bedreigd voelen en in de tegenaanval gaan? 

Vandaag slaagt de top 10% qua inkomen er in om de andere 90% te overtuigen dat wetenschappers en NGO’s het gemunt hebben op de middenklasse of werkenden. Die 10% probeert ook af te leiden van het feit dat ze door hun disproportionele beslagname op grondstoffen en atmosferische opslagruimte de aanleiding van steeds meer armoede en ellende bij die 90% zijn. Dit doen ze door de actualiteit te koppelen aan een bingo-spelletje. Afhankelijk van de politieke familie die ze financieren is het allemaal de schuld van de migranten, de werklozen en zieken en zelfs van de academici, leerkrachten of degrowthers. Leestip: “Scientists’ warning on affluence”.

5) ”Degrowth leidt niet naar een duurzaam model”

Hier hebt u vlakaf ongelijk en het straffe of bizarre is dat het voorbeeld dat u aanhaalt, vliegtuig gebruik, het ideale voorbeeld van uw ongelijk is. Het principe dat uw technologie-vooruitgang-these onderuit haalt dateert uit 1865 en heet de Jevons Paradox, alsook het recentere Khazzoom–Brookes postulaat. Komt er op neer dat pogingen om energie-efficiënter te worden uitdraaien op een verhoging van het totale energieverbruik. U stelt dat technologie de oplossing is, niet minder vliegen. Dan is mijn vraag: hadden we sinds de Tweede Wereldoorlog technologische vooruitgang in de luchtvaart? Indien ja, stoten we dankzij die vooruitgang nu minder uit in de luchtvaart? Realiteit: die uitstoot is exponentieel gestegen, omdat elke technologische vooruitgang teniet werd gedaan door meer te gaan vliegen. Einde debat. Of toch niet, want er is meer aan de hand. Wat blijkt? 1% van alle mensen die een vliegtuig neemt veroorzaakt de helft van alle vliegtuig uitstoot. Omdat ze echt véél teveel vliegen. Dus zegt degrowth: wij zijn niet tegen het idee om eens een vliegtuig te nemen (of tegen technologie), maar wél tegen het idee dat 1) de totale vliegtuig-uitstoot blijft groeien en 2) de 1% zo’n 50% van de taart mag eten, ten koste van de 100% (klimaatchaos). 

Kan het anders? Ja. Bijvoorbeeld een koolstofkredietkaart om in Europa op te stijgen. Elke Europeaan kan sporadisch en betaalbaar vliegen. Het totaal van de kredieten staat vast en daalt in overeenstemming met de evolutie van het ons nog resterende koolstofbudget – en naargelang de politiek keuze over hoeveel daarvan we nog aan vliegen willen besteden. Dé leuke discussie lijkt me dan of die persoonlijke koolstofkredieten verhandelbaar of niet zijn.

Vliegen toont precies aan dat we zonder degrowth principes geen stap vooruit komen. Alle klimaatmaatregelen tot nu toe slagen er niet in om het nog altijd groeiende probleem aan te pakken. Zie de Keeling curve van de concentratie van broeikasgassen in de atmosfeer. Die doet niet aan politiek en die toont dat we recht naar de muur rijden, steeds sneller zelfs.  

Ik praat er met plezier in een publiek debat met u over. 

Met vriendelijke groeten, Nick

Debating Degrowth in an Orwellian “Ignorance is Strength” era

2010, Barcelona. I’m at the 2nd International degrowth conference. Around 200 professors, PhD & master students, NGO experts and some artists and activists. We discuss topics like ecological debt, ecological unequal exchange and social metabolism. As a geographer with a background in economy and an extra degree in conflicts, I find a world where I feel at ease, as our economic system is at war with the natural systems on which we all depend. The collateral damage is visible to anyone willing to “Look Up”.

May 2023, Brussels. I’m at the 2nd degrowth conference held in the European Parliament (well, ok, we called the 2018 one ‘Postgrowth’ and this one ‘Beyond Growth‘, to be politically correct enough to get the European Commission in the room). My EEB working year, if not decade, culminated in this week. I organised a debate on the limits of the circular economy when looking at critical raw materials in particular, with by now my long time ally Kate Raworth as well as my new ally: MEP Manuela Ripa. She comes from another party that the German Green Party and is rather deep green, which we have to be in the face of the challenges ahead of us. The recording is here:

A second highlight was the magazine I co-created together with Oikos and the Green European Foundation: “Imagining Europe Beyond Growth” – with 14 articles and 4 interviews curated by us. By lunchtime on day 1, over 1000 copies were in the hands of conference goers. A reprint is in the making. The full magazine is here:

Third big deal: the open letter I’ve been coordinating between the academic and the NGO thought leaders, on what Europe should be doing with the degrowth knowledge. Started in January with Vincent Liegey. We brought the NGOs in by February. Drafted the text with Vincent, Timothée Parrique and Kate Raworth in March. Translation into 23 languages and signatures from thought leaders and NGOs in April. Getting the letter in 40+ media in May. Letter, signatories and all the buzz around it here:

A well-deserved break with some days of manual labor in my mini food forest followed straight after. However, some in society thought they could now wage a desinformation campaign against degrowth ideas, probably because it goes against everything they stand for, for years. In the wake of the 15-17 May Beyond Growth conference – the largest conference in the European Parliament during this Commission’s term – the degrowth debate exploded in Belgium. We really went from stage 2 to stage 3 in the 4 stage process: “first they ignore you, then they laugh at you, then they fight you, then you win.” We had philosophers and journalists outright lying on national TV and in the newspapers, a prime Minister with a fast degrowing voter support (now 8%) trying to stick in stage 2 of laughing it away and of course a whole swath of the public debate is still in total denial. Not wanting to waste a good crisis, I changed gears. Full counter-acttack mode, no punches pulled. In 3 weeks time, I wrote 4 debunking desinformation pieces in Dutch, of which 3 got published: at De Standaard, in MO* and in Knack.

I’m not doing this for money (there is no money involved in any of them).

I’m not doing this for the fame (I already have a reputation, good or bad).

I’m doing this because I’m just so sick and tired of the weakness, the lies, the desinformation for private gains and the ignorance in the public debate in the face of a collapse of the systems we all depend on for our survival. It’s like watching a 1000 people having a debate on how flat exactly the earth is, taking themselves very serious and ridiculing those who claim it’s actually not flat.

I’ve lost my patience with all the if’s and but’s preventing us from saying what this really boils down to. I’m done with all the considerations over the color of the packaging, the not stepping on toes, the walking on eggs, the niceties and actually the lies we tell ourselves when we go to bed and also the moment we get out of bed, just because we cannot handle the truth. I honestly no longer care if my message gives you a good or a bad feeling. Feelings don’t trump facts. The truth always catches up. Gravity does not care about your feelings. The water table does not care. The bees don’t care and guess what: the 3M CEO nor the oil CEO who will organise the next climate summit cares. So, sorry, not sorry. I’m just telling it as it is, like the scientists in the studio did, in the movie Don’t Look Up. The comet that is coming at us doesn’t have feelings and just keeps coming. So if philosopher Maarten Boudry is allowed to just lie about that on national TV, and the journalist only sides with him, then I will call him out for being a liar and I will write to the VRT to complain. If some journalists keep polluting the public mind with their “Ignorance is Strength” green growth fact free opinions, I will keep calling them out for the flat earthers and economic dinosaurs they are.

In fact, I would really appreciate if more of us would do this at any level possible. Just to be clear, folks: you will NOT be on Musk’s Mars mission, nor get access to his safe house when billions start fighting for food. No Bitcoin will bring you in either. You will have to do with the natural systems on this planet and they are collapsing not in 2050, but as we are looking at them, right now. And green growth is only making this worse, not better. So my suggestion is twofold. Either stay in your mental comfort zone shielding all the inconvenient truths from entering your brain (too late if you made it down here I’m afraid), but in that case do not engage in the public debate because you refuse to be informed and vote along the advise of people who make the effort to be informed. Or get informed and take part in this fight. This is a fight, whether or not you want it to be one. Our parents and grandparents didn’t want to call it a fight and so the enemy kept getting stronger and just kept winning the fight. It is a fight for the survival of humanity, not for the survival of natural systems. They will be here when we are gone. For your feelings about that, which I also struggle with, there are psychologists, Facebook Groups, pills, alcohol, mushrooms and more – but we need people to be willing and able to fight on the frontlines of this global war that is already ongoing. So the question is when and where can you join us?

De beste boeken die deze tijden helpen begrijpen

Boeken. Sommigen kunnen mij echt beroeren, beïnvloeden, binnenstebuiten keren. Van een boekenliefhebber uit Amerika kwam de vraag: neem een ‘best of’ thema, kies er 5 en pen er iets kort en vooral persoonlijks over neer. Geen recensie, maar wat het met mij deed. Challenge accepted!

Misschien is het typisch voor een geograaf om breed, zelfs eclictisch te kiezen? Misschien kon het lijstje The best books on contemporary politics, economy, history and nature heten – of The best books for political ecological economy lovers? Niet zo voor hokjes zijnde koos ik gewoon The best books on the state of the world we live in.

Kiezen is verliezen, maar deze 5 lieten hun sporen na bij mij: Dier, bovendier (Frank Westerman), This Changes Everything: Capitalism vs. the Climate (Naomi Klein), The Argumentative Indian: Writings on Indian History, Culture and Identity (Amartya Sen), The Revenge of Geography: What the Map Tells Us about Coming Conflicts and the Battle Against Fate (Robert Kaplan) en How Did We Get Into This Mess? Politics, Equality, Nature (George Monbiot).

Ik koester deze exemplaren om persoonlijke redenen die veel verder gaan dan de handtekening van de auteur. Spreek mij op café over 1 van deze boeken aan en het energietekort indit land is tijdelijk opgelost. Maar in het heel kort dus.

Dier, bovendier / Brother Mendel’s Perfect Horse. Frank Westerman

I thoroughly enjoyed reading nine of Westerman’s books, some of them twice. This is literary contemporary history. Aside from a place, a period, and a prism through which to look, Frank combines award-winning literary skills with a journalistic journey. His stories are both big and small, personal and universal. Here he follows a fascinating 20th-century journey of the so-called ‘most pure’ horses of Europe. Through that story, you will find yourself cantering through the nature versus nurture debate that defined much of Europe’s recent history. On top of all that, I also recognise his journey through life, from his studies to ‘development’ work to foreign journalism to literary non-fiction writing on the big issues at the people & places interface.

Mijn persoonijke connectie met de andere 4, telkens in het heel kort, lees je hier: https://shepherd.com/…/the-state-of-the-world-we-live-in